Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2025 roku w sprawie C-396/24, odpowiadając na pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Warszawie (III C 1454/24), TSUE uznał, że art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.
Co to oznacza w praktyce?
Oznacza to, że bank może skutecznie dochodzić zwrotu jedynie „nadwyżki” stanowiącej różnicę między wykorzystaną przez konsumenta kwotą kredytu a dokonanymi spłatami – oczywiście w sytuacji, gdy w ogóle z takim roszczeniem wystąpi wnosząc pozew. W sytuacji zaś, gdy suma spłat dokonanych przez konsumenta przewyższa kwotę wykorzystanego kredytu, bankowi nie przysługuje roszczenie oparte na przepisach dotyczących świadczenia nienależnego. Powyższe zostało szeroko uzasadnione przez TSUE koniecznością zapewnienia konsumentowi należytej ochrony wynikającej z Dyrektywy 93/13. Uznanie bowiem, że bank ma prawo żądać zwrotu całej nominalnej kwoty kapitału w sytuacji, gdy w wykonaniu nieważnej umowy uzyskał on już od konsumenta określoną kwotę powodowałoby, że konsument zobowiązany byłby do ponownego uiszczenia na rzecz banku świadczenia.
Nie oznacza to natomiast, że konsument nie może wystąpić z żądaniem zwrotu równowartości wszystkich spłaconych rat (oraz świadczeń okołokredytowych). Wyrok TSUE, wbrew stanowisku forsowanemu przez banki, nie został w tej kwestii w żaden sposób ograniczony. Kredytobiorca może więc, według swojego wyboru, wnieść pozew o zapłatę żądając zwrotu równowartości wszystkich spłat (na przykład wtedy, gdy stoi na stanowisku, że roszczenie banku o zwrot świadczenia nienależnego jest już przedawnione) lub wyłącznie o “nadpłatę” ponad kwotę kapitału, którą otrzymał, przykładowo dokonując potrącenia wierzytelności przed wniesieniem pozwu.
Nieprawidłowe twierdzenia, że wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 roku uniemożliwił kredytobiorcom dochodzenia całości dokonanych spłat, banki podnoszą regularnie w sporach sądowych, próbując argumentować, że rozliczenie stron powinno nastąpić na podstawie “teorii salda”.
Z naszej praktyki wynika jednak, że sądy, zwłaszcza w apelacji katowickiej jednolicie interpretując wyrok TSUE C-396/24 prawidłowo uznają, że konsumenci mogą żądać zwrotu całej równowartości dokonanych spłat, a nie tylko “nadwyżki” ponad otrzymaną z banku kwotę.
Przykładem takiego wyroku może być wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 08 grudnia 2025 roku, I ACa 2572/22, zgodnie z którym: “Sąd Apelacyjny, nie podziela, aby wyrok TSUE w sprawie C-396/24 miał prowadzić do wniosku, że sąd z urzędu winien stosować teorię salda do rozliczeń stron umowy kredytu, w sytuacji, kiedy pozwany bank nie składa zarzutu potrącenia lub zarzutu wygaśnięcia roszczenia pieniężnego kredytobiorców (w ostateczności taka sytuacja nie miała miejsca, skoro sąd rozpoznał zarzut wygaśnięcia wierzytelności powodów). Zakres tego orzeczenia jest ściśle ograniczony do przypadków, w których to bank pozywa konsumenta. Nie można zatem mówić o powrocie teorii salda czy też ograniczeniu praw powodów, jako kredytobiorców do uzyskania jedynie różnicy pomiędzy kwotą kredytu a kwotą spłat przewyższających kwotę wypłaconego kredytu. Wskazany wyrok TSUE wciąż kładzie silny nacisk na ochronę konsumenta, a jego dotychczasowe orzecznictwo wskazuje, że to przedsiębiorca winien dążyć do pełnego rozliczenia, podnosząc przede wszystkim zarzut potrącenia. Za takim stanowiskiem opowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5.09.2025r. w sprawie II CSKP 550/24, co Sąd Apelacyjny aprobuje.”.
W rezultacie Sąd zasądził na rzecz naszych Klientów równowartość całego spełnionego przez nich świadczenia nienależnego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 20 lipca 2021 roku.